Praktijkgerichte betaalbare e-learningoplossingen voor zorg en welzijn

De Wzd gaat vanaf 2020 de wet BOPZ vervangen. Heel kort door de bocht wordt hierin geregeld wat de wettelijke kaders zijn bij iemand die onvrijwillige zorg krijgt. Iemand heel strak aanschuiven aan de grote tafel in de huiskamer, zodat hij niet kan gaan dwalen is beperking van bewegingsvrijheid. Mag dat wel of niet, of …. Lees hieronder de belangrijkste punten.

Wzd wat moet ik ermee?

Wzd in 3 regels

In de Wzd staan de wettelijke kaders wanneer onvrijwillige zorg verleend kan worden, hoe het besluit daarover wordt genomen en hoe dit wordt geëvalueerd. Ook wordt bepaald voor wie deze wetgeving geldt en waar.

 

Wzd: voor welke zorgvragers?

Met de nieuwe wet mag zorg met dwang, onder bepaalde spelregels, ook worden geboden aan mensen met een psychogeriatrische aandoening (PG) of verstandelijke beperking (VG) als zij een indicatie hebben voor langdurige zorg. In de oude wet was zorg met dwang alleen van toepassing voor zorgvragers met een gedwongen opname.

Wzd geldig voor zorgvragers die zorg krijgen vanuit een Wlz instelling

Met de wet BOPZ konden zorgvragers alleen zorg met dwang krijgen in een locatie met BOPZ aanmerking. Hiervoor was het nodig een aanvraagprocedure te doorlopen. Nu kunnen zorgorganisaties aangeven op welke locaties zij zorg met dwang leveren en dit komt in een openbaar register. Ze worden achteraf getoetst of zij zich aan de spelregels houden.

Daarmee wordt het dus makkelijker om zorgvragers met PG problematiek zorg met dwang aan te bieden. De zorgvrager hoeft dan niet meer te verhuizen omdat de locatie niet voldoet. En die zorg kan ook ambulant aan huis worden gegeven, denk bijvoorbeeld aan de VPT zorg (volledig pakket thuis).

Wat is onvrijwillige zorg?

Onvrijwillige zorg is alle zorg die de zorgvrager zelf niet wil of nodig vindt. Overigens is het ook onvrijwillige zorg als de vertegenwoordiger instemt, maar de zorgvrager zich verzet. Voorbeelden van onvrijwillige zorg zijn:

  • gedwongen toediening van vocht, voeding en medicatie
  • medische handelingen vanwege de verstandelijke beperking of dementie of behandelingen vanwege een lichamelijke ziekte
  • beperking van bewegingsvrijheid
  • insluiten
  • uitoefenen van toezicht op betrokkene
  • onderzoek aan kleding of lichaam
  • onderzoek van de woon- of verblijfsruimte op middelen die het gedrag beïnvloeden en gevaarlijke voorwerpen
  • controle op de aanwezigheid van middelen die het gedrag beïnvloeden
  • beperking van vrijheid om het eigen leven in te richten, waardoor de cliënt iets moet doen of laten
  • beperking in het recht op het ontvangen van bezoek

In ambulante situaties mag nooit insluiting of fixatie plaatsvinden. Ook niet als dit volgens het stappenplan is vastgesteld.

Of zorg onvrijwillig is, bepaalt de zorgvrager of zijn vertegenwoordiger. En dat maakt het gelijk ook best lastig. Want bedsensoren beperken de zorgvrager niet, maar toch kan de zorgvrager aangeven dat hij geen bedsensoren wil. Bijvoorbeeld omdat hij het een vervelend idee vindt of omdat hij vindt dat dit elektromagnetische straling veroorzaakt. En dan is het onvrijwillige zorg die je pas mag inzetten als er een ernstig nadeel is en andere alternatieven zijn afgevallen. Ook moet je bij een zorgvrager die niet instemt, het stappenplan doorlopen.

Het stappenplan onvrijwillige zorg

Eerst wordt bepaald of er een ernstig nadeel is, waardoor het nodig kan zijn om tegen de wens van de zorgvrager toch bepaalde zorg te verlenen.

Een ernstig nadeel is bijvoorbeeld als de zorgvrager zichzelf of anderen in levensgevaar brengt. Of er is een ernstig risico dat de zorgvrager zichzelf of iemand ander ernstig lichamelijk letsel toebrengt. Ook verwaarlozing, bedreigde veiligheid en oproepen van agressie bij anderen zijn een paar voorbeelden van ernstige nadelen (voor het volledige overzicht van ernstige nadelen klik hier, zie vraag 3).

Onvrijwillige zorg kan alleen voor bepaalde tijd in het zorgplan worden opgenomen. In de eerste fase kan dat maximaal voor de duur van 3 maanden. Daarna kan de maatregel telkens maximaal met 6 maanden verlengd worden. De maatregel moet elke keer geëvalueerd worden na die periode. Degene die het zorgplan opstelt, heet zorgverantwoordelijke. Zij beslist in overleg met de Wzd arts en deskundigen of onvrijwillige zorg nodig is.

Het stappenplan moet altijd gevolgd worden als:

  1. medicatie wordt voorgeschreven met als doel de zorgvrager rustig te houden
  2. er sprake is van beperking van bewegingsvrijheid
  3. insluiting aan de orde is
  4. bij elke inzet van zorg waarmee de zorgvrager het niet eens is

Natuurlijk is het telkens van groot belang om vast te leggen wat is afgesproken. Overigens is dit vanuit de wet geen verplichting, maar het lijkt me ook ivm aansprakelijkheid belangrijk om dat zorgvuldig te doen.

Wat me opvalt bij de Wzd

Ik vraag me een paar dingen af na het lezen van de wet.

Deze wet is alleen bedoeld voor zorgvragers met een PG of VG indicatie. Het lijkt mij dat er ook andere zorgvragers zijn dan alleen PG of VG die je bemoeizorg met de beste bedoelingen wilt bieden en wat doe je daar dan mee?

Zoals de wet er nu ligt, valt de thuiszorg buiten dit wettelijk kader. Persoonlijk vind ik dat een gemiste kans voor een wet die al zo lang in de maak is en in een tijdperk waarin wordt gehamerd op zo lang mogelijk thuisblijven. Juist ook mensen met een PG achtergrond. Het is ook een beetje gek, want als de zorgvrager een VPT pakket heeft en onder PG valt, dan is deze wet wel van toepassing. Krijgt deze zorgvrager dezelfde zorg, maar dan vanuit de thuiszorg (en uit de Zvw) dan geldt de wet niet. Dat lijkt me scheef. Er wordt geprobeerd om dit te fixen, maar de uitkomst daarvan is nog onzeker.

Het laatste opvallende punt is: degene die verantwoordelijk is voor het opstellen van het zorgplan, de zorgverantwoordelijke. In de thuiszorg is dit de wijkverpleegkundige: een HBO-opgeleide verpleegkundige die samen met de zorgvrager en mantelzorger vaststelt met welke zorgproblemen de thuiszorg aan de slag gaat. Voor veel organisaties nog best lastig, omdat er te weinig HBO verpleegkundigen zijn. En van wijkverpleegkundigen hoor ik terug dat zij eigenlijk ook bijna niks anders doen dan indicaties stellen en dat niet echt een uitdaging vinden.

In de VG is niveau 4 benoemd om het zorgplan, inclusief overwegingen voor onvrijwillige zorg te maken. En in de PG ligt dit bij …. niveau 3. Ik lees geen enkele overweging waarom specifiek dat niveau, dus het lijkt er heel erg op dat dit vooral met een blik op de gangbare praktijk is gemaakt. En al ben ik daar een voorstander van, ik vind het wel vreemd dat dit in verschillende settings tot zulke grote verschillen kan leiden! Wat uiteraard niks zegt over de inzet of kwaliteit van medewerkers, maar juist dat inflexibiliteit om het opstellen van een zorg in de thuiszorg uitsluitend door HBO verpleegkundigen te laten uitvoeren.

En jij, heb jij vragen? Wat valt jou op? Is de wet volgens jou uitvoerbaar? Waar zitten haken en ogen? Ik ben benieuwd, ik lees je reactie of vraag graag!